Wie is er bang voor een boek?

Boeken over thema’s als ras en lhbti worden uit Amerikaanse schoolbibliotheken geweerd. Als je me tien jaar geleden had gevraagd of ik geloofde dat dit in de Verenigde Staten op deze schaal mogelijk zou zijn, had ik waarschijnlijk mijn hoofd geschud. Boekverboden associeerde ik met totalitaire regimes. Niet met een land dat zich zo graag als verdediger van de vrijheid presenteert.

Misschien was ik naïef.

Wat mij aan deze ontwikkeling verontrust, is hoe gemakkelijk het beperken van vrijheid wordt verpakt als bescherming. Je hoeft een boek niet te verbranden, zoals de Nazi’s deden, om het onbereikbaar te maken. Het uit een schoolbibliotheek verwijderen is al genoeg. De woorden blijven bestaan, maar de leerlingen voor wie ze iets zouden kunnen betekenen, kunnen er niet meer bij.

Juist boeken bieden de mogelijkheid om buiten je eigen wereld te kijken. Ze laten je kennismaken met mensen die anders leven, anders denken of andere ervaringen hebben. Soms schuren ze. Soms maken ze je kwaad. Soms brengen ze je aan het twijfelen. Dat lijkt me een uitstekende reden om ze te lezen.

Maar wie gehoorzaamheid verlangt, zit misschien niet op twijfel te wachten. Een lezer zou zomaar een kritische vraag kunnen stellen. Aan een docent, aan een politicus, aan Trump. Dan wordt een boek ineens een lastig ding.

Verbieden die hap.

Mijn grote angst is dat we in Nederland te gemakkelijk denken dat zoiets ons niet kan overkomen. Met de opkomst van extreemrechts vind ik dat een gevaarlijke geruststelling. Vrijheid blijft alleen bestaan als we haar ook verdedigen wanneer het gaat om ideeën die ons niet bevallen.

Wie mijn bezorgdheid overdreven vindt, spreek ik graag over tien jaar nog eens. Ik hoop van harte dat ik dan ongelijk heb gekregen.

Dancing on the Edge, wordt in elk geval in de VS nog verkocht.

Misschien heeft Trump alleen gezien dat zijn naam erin voorkomt.

Dan zal het wel een goed boek zijn.