The Odyssey: oude mythen, nieuwe beelden

Gezien in IMAX de film The Odyssey van Christopher Nolan. Een film van bijna drie uur, maar eerlijk gezegd heb ik me geen moment verveeld. De spectaculaire beelden, het overweldigende geluid en de indrukwekkende actiescènes maken dit tot een film die je eigenlijk op het grootste scherm moet zien.

Matt Damon zet een overtuigende Odysseus neer. Ook Anne Hathaway als Penelope en Tom Holland als Telemachos spelen hun rollen uitstekend. Toch is het niet zozeer het acteerwerk dat deze film draagt. Nolan kiest duidelijk voor een groots visueel spektakel waarin de beelden en de actie de hoofdrol spelen. Dat werkt verrassend goed.

Het verhaal volgt de lange en gevaarlijke terugreis van Odysseus na de val van Troje. Via flashbacks zien we hoe hij met het beroemde houten paard de ondergang van de stad inluidt. Daarna begint zijn jarenlange zwerftocht langs de bekendste episodes uit de Griekse mythologie: de cycloop, de Sirenen, Kirke en uiteindelijk Calypso, bij wie hij jarenlang verblijft voordat hij zijn reis naar Ithaka kan vervolgen.

Wat mij tijdens de film opnieuw opviel, is hoe de Griekse goden met mensen omgaan. Ze zijn jaloers, wraakzuchtig en grillig. Mensen lijken nauwelijks meer dan pionnen in hun onderlinge machtsstrijd. Eén moment van hoogmoed is voldoende om een held jarenlang te laten boeten.

Dat zette me aan het denken.

Toen ik Dansen op de Rand schreef, heb ik bewust voor een andere benadering gekozen. Ook daarin spelen goden een rol, maar ik wilde ze niet neerzetten als almachtige wezens die uitsluitend straffen of manipuleren. Mijn goden kennen ook mededogen. Ze kunnen twijfelen, vergeven en mensen soms een tweede kans geven. Misschien zegt dat uiteindelijk meer over mij als schrijver dan over de goden zelf.

Mythologie is immers nooit alleen een verhaal uit een ver verleden. Iedere tijd vertelt deze verhalen opnieuw en legt daarbij andere accenten. Homerus deed dat bijna drieduizend jaar geleden. Christopher Nolan doet het nu voor een miljoenenpubliek. En schrijvers van vandaag geven die verhalen voor een selecte groep lezers opnieuw hun eigen betekenis.

Eén scène had Nolan van mij overigens mogen schrappen. Helemaal aan het einde houdt Odysseus een moraliserend betoog over hoe de mensheid steeds dezelfde fouten blijft maken. Dat voelde voor mij te nadrukkelijk als een boodschap van de regisseur in plaats van een natuurlijk slot van het verhaal. Juist daardoor deed het einde wat afbreuk aan een verder indrukwekkend avontuur.

Ondanks dat minpunt blijft The Odyssey een spectaculaire filmervaring die je, als je de kans hebt, het liefst op een IMAX-scherm beleeft.